CI/CD nedir? Continuous delivery ile continuous deployment arasındaki fark nedir? Tipik bir pipeline'da hangi adımlar olur?

Continuous Integration (CI), geliştiricilerin değişikliklerini sık sık (en az günde bir kez) ana dala birleştirmesi ve her birleştirmede otomatik build ve testlerin çalışmasıdır. CD iki farklı anlama gelir:

• Continuous Delivery: her değişiklik otomatik olarak üretime çıkmaya hazır hâle getirilir; üretime alma bir insan onayıyla (tek tıkla) yapılır.
• Continuous Deployment: testleri geçen her değişiklik otomatik olarak üretime çıkar; manuel onay yoktur.

Tipik pipeline adımları

1. Kod checkout, bağımlılık kurulumu (cache ile).
2. Lint ve statik analiz (ESLint, SonarQube, tip kontrolü).
3. Unit testler.
4. Build ve artifact/Docker image oluşturma.
5. Güvenlik taramaları (bağımlılık açıkları, secret taraması, image taraması).
6. Integration testleri.
7. Staging ortamına deploy, smoke/E2E testleri.
8. Üretime deploy (otomatik veya onaylı), ardından izleme.

Örnek: GitHub Actions

name: ci
on:
  pull_request:
  push:
    branches: [main]
jobs:
  test:
    runs-on: ubuntu-latest
    steps:
      - uses: actions/checkout@v5
      - uses: actions/setup-python@v6
        with:
          python-version: "3.12"
          cache: pip
      - run: pip install -r requirements.txt
      - run: ruff check .
      - run: pytest --maxfail=1 -q
  deploy:
    needs: test
    if: github.ref == 'refs/heads/main'
    runs-on: ubuntu-latest
    environment: production        # onay kuralı burada tanımlanabilir
    steps:
      - run: echo "deploy..."

Güvenli yayın teknikleri

• Feature flag: kod üretimde ama özellik kapalı; deploy ile release birbirinden ayrılır.
• Blue-green deployment: iki özdeş ortam, trafik tek seferde yenisine geçer, geri dönüş anlıktır.
• Canary release: yeni sürüm önce trafiğin küçük bir yüzdesine açılır, metrikler iyiyse genişletilir.
• Rolling update: instance'lar sırayla güncellenir (Kubernetes varsayılanı).

İyi pratikler

• Pipeline hızlı olmalı (CI için ideal olarak 10 dakikanın altı); yavaş pipeline sık entegrasyonu öldürür.
• Aynı artifact tüm ortamlarda kullanılmalı ("build once, deploy many").
• Kırmızı ana dal en yüksek öncelikle düzeltilmeli.
• DORA metrikleri ile ölçün: deploy sıklığı, lead time, change failure rate, hizmeti geri getirme süresi.