Çok dilli (i18n) bir uygulamayı uçtan uca nasıl tasarlarsınız? Tarih, saat dilimi ve para birimi nasıl ele alınır?

i18n tasarımı üç katmanda düşünülür: arayüz metinleri, veri (çevrilebilir içerik) ve biçimlendirme (tarih, sayı, para, saat dilimi). Temel kural: veriyi tarafsız formatta sakla (UTC, ISO kodları, kuruş cinsinden tamsayı), kullanıcıya gösterirken yerelleştir.

Arayüz metinleri

• Metinler koddan ayrı mesaj dosyalarında durur (tr.json, en.json); i18next, react-intl, next-intl gibi kütüphaneler kullanılır.
• Metin birleştirme yerine parametreli mesaj ve ICU plural kuralları kullanılır (dillerin çoğul kuralları farklıdır).

{ "cart.items": "{count, plural, =0 {Sepetiniz boş} other {Sepette # ürün var}}" }

Locale belirleme ve routing

• Öncelik sırası: URL (/en/urunler) > kullanıcı tercihi (DB) > cookie > Accept-Language.
• SEO için dil URL'de olmalı ve hreflang etiketleri eklenmeli.

Veri

• Çevrilebilir içerik (ürün adı) için ayrı çeviri tablosu: product_translations(product_id, locale, name, description). Az dil varsa JSONB kolon da kullanılabilir.
• Arama ve sıralama dile duyarlıdır: Türkçede i/İ ve ı/I dönüşümü; PostgreSQL'de doğru collation, JS'te toLocaleUpperCase("tr") ve Intl.Collator.

Tarih ve saat dilimi

• Veritabanında her zaman UTC (timestamptz) saklanır; API ISO 8601 döner: 2026-03-01T09:00:00Z.
• Kullanıcının saat dilimi (Europe/Istanbul) profilde saklanır; gösterim client'ta yapılır.
• "Her gün 09:00'da hatırlat" gibi kurallar UTC ofset olarak değil saat dilimi adıyla saklanmalıdır; yaz saati değişimlerinde kayma olur.

new Intl.DateTimeFormat("tr-TR", { dateStyle: "long", timeStyle: "short", timeZone: "Europe/Istanbul" })
  .format(new Date("2026-03-01T09:00:00Z")); // "1 Mart 2026 12:00"
new Intl.NumberFormat("tr-TR", { style: "currency", currency: "TRY" }).format(1234.5); // "₺1.234,50"

Para

Tutarlar float değil en küçük birim cinsinden tamsayı (kuruş) veya NUMERIC olarak, para birimi koduyla (TRY, EUR) birlikte saklanır.

Ayrıca RTL dilleri (Arapça) için CSS logical property'ler (margin-inline-start) kullanmak ileride büyük refactor'lerin önüne geçer.