Composition ile inheritance arasındaki fark nedir? Neden "composition over inheritance" denir?

• Inheritance (kalıtım): "is-a" ilişkisi. Car extends Vehicle. Alt sınıf üst sınıfın uygulamasını devralır.
• Composition (bileşim): "has-a" ilişkisi. Car bir Engine nesnesine sahiptir ve işi ona devreder.

Kalıtımın sorunları

• Sıkı bağlılık: üst sınıftaki değişiklik tüm alt sınıfları etkiler (fragile base class).
• Sınıf patlaması: FlyingDuck, SwimmingDuck, FlyingSwimmingDuck, RubberDuck... Her davranış kombinasyonu için yeni sınıf.
• Davranış derleme zamanında sabittir, çalışırken değiştirilemez.
• Çoğu dilde tekli kalıtım vardır.

Composition ile

class FlyWithWings:
    def fly(self): return "Kanatlarla uçuyor"

class NoFly:
    def fly(self): return "Uçamıyor"

class Duck:
    def __init__(self, name, fly_behavior):
        self.name = name
        self.fly_behavior = fly_behavior    # davranış enjekte edilir

    def fly(self):
        return self.fly_behavior.fly()

mallard = Duck("Yaban ördeği", FlyWithWings())
rubber = Duck("Lastik ördek", NoFly())
rubber.fly_behavior = FlyWithWings()        # çalışma zamanında değişebilir

Faydaları: gevşek bağlılık, davranışların yeniden kullanımı, kolay test (mock bileşen verilebilir).

Kalıtım ne zaman doğru?

• Gerçek bir "is-a" ilişkisi var ve Liskov prensibi sağlanıyorsa.
• Çerçevenin beklediği genişletme noktalarında (ör. Exception sınıfından türetmek).
• Hiyerarşi sığ ve kararlıysa.

Kural: kod tekrarını önlemek için kalıtımı ilk araç olarak seçmeyin; önce composition'ı düşünün.