dataclass nedir? Normal sınıf, NamedTuple ve Pydantic ile farkı nedir?

@dataclass (Python 3.7+), tip ipuçlarından yola çıkarak __init__, __repr__ ve __eq__ metodlarını otomatik üretir. Veri taşıyan sınıflardaki tekrar eden kodu ortadan kaldırır.

from dataclasses import dataclass, field

@dataclass(frozen=True, slots=True)
class Siparis:
    id: int
    musteri: str
    urunler: list[str] = field(default_factory=list)
    toplam: float = 0.0

s = Siparis(1, "Ayşe")
print(s)  # Siparis(id=1, musteri='Ayşe', urunler=[], toplam=0.0)

• frozen=True: alanlar değiştirilemez, nesne hash'lenebilir olur.
• slots=True (3.10+): __slots__ üretir, bellek tasarrufu sağlar.
• Mutable varsayılan için field(default_factory=list) zorunludur; = [] yazmak hata verir.
• __post_init__ ile ek doğrulama yapılabilir.

Karşılaştırma

Önemli nokta: Python tip ipuçları çalışma zamanında zorlanmaz. Siparis(id="abc", ...) dataclass'ta hata vermez. Dış dünyadan gelen veriyi (HTTP isteği, env değişkeni) doğrulamak gerekiyorsa Pydantic gibi bir kütüphane tercih edilir; FastAPI bu yüzden Pydantic kullanır.