Kullanıcı bir rapor (ör. Excel export) istediğinde işlem dakikalar sürüyorsa bunu uçtan uca nasıl tasarlarsınız?

Uzun süren işlemler HTTP isteği içinde senkron yapılmaz; aksi halde istek timeout olur (load balancer genelde 30-60 sn'de keser) ve sunucu kaynakları kilitlenir. Doğru yaklaşım asenkron job: istek bir iş oluşturur, bir worker arka planda işler, client sonucu sonradan alır.

Akış

1. Client POST /api/exports gönderir.
2. Backend bir jobs kaydı oluşturur (status: pending), işi kuyruğa (BullMQ, SQS, RabbitMQ) atar ve hemen `202 Accepted` ile jobId döner.
3. Worker işi alır, ilerlemeyi günceller (progress: 40), dosyayı S3'e yükler, status: done ve dosya anahtarını kaydeder.
4. Client durumu öğrenir: polling (GET /api/exports/:id her 2-3 sn), SSE/WebSocket ile push veya iş bitince e-posta/bildirim.
5. Dosya kısa ömürlü bir presigned URL ile indirilir.

// API
app.post("/api/exports", requireAuth, async (req, res) => {
  const job = await db.job.create({ data: { userId: req.user.id, type: "orders-xlsx", status: "pending" } });
  await exportQueue.add("orders-xlsx", { jobId: job.id, filters: req.body });
  res.status(202).location(`/api/exports/${job.id}`).json({ jobId: job.id });
});

// Worker
new Worker("exports", async (j) => {
  const file = await buildXlsx(j.data.filters, (p) => db.job.update({ where: { id: j.data.jobId }, data: { progress: p } }));
  const key = await s3Upload(file);
  await db.job.update({ where: { id: j.data.jobId }, data: { status: "done", fileKey: key } });
});

Dikkat edilecekler

• Retry ve idempotency: worker çökerse iş tekrar çalışabilir; aynı işin iki kez yapılması zarar vermemeli.
• Kullanıcı aynı butona 5 kez basarsa: aynı filtrelerle bekleyen bir job varsa yenisini oluşturmayın.
• Büyük veri: veriyi tek seferde belleğe almak yerine stream/cursor ile okuyup dosyaya akıtın.
• Yetki: GET /api/exports/:id sadece job sahibine açık olmalı.
• Temizlik: eski dosyalar S3 lifecycle kuralı ile silinmeli.
• UI'da ilerleme çubuğu, sayfadan çıkılsa bile işin devam ettiğini belirten bir mesaj ve "dışa aktarımlarım" listesi deneyimi iyileştirir.