QoS nedir? Classification, marking, queuing, policing ve shaping kavramlarını açıklayın. Ses trafiği için nasıl bir QoS uygularsınız?

QoS, bant genişliği yetersiz kaldığında hangi trafiğin öncelikli olacağını belirleyen mekanizmalar bütünüdür. Bant genişliği yaratmaz; tıkanıklık anında kimin bekleyeceğini veya düşeceğini belirler.

Bileşenler

• Classification: Trafiği tanımak (ACL, NBAR ile uygulama tanıma, port, DSCP).
• Marking: Paketi işaretlemek. L3'te DSCP (6 bit), L2'de CoS (802.1p, 3 bit).
• Queuing: Tıkanıklıkta paketleri kuyruklara ayırmak. LLQ = strict priority queue + CBWFQ (sınıf bazlı garanti bant genişliği).
• Congestion avoidance: WRED ile kuyruk dolmadan bazı TCP paketlerini erken düşürmek.
• Policing: Limiti aşan trafiği düşürür veya yeniden işaretler; ani patlamalar kesilir. Genelde giriş yönünde, ISP tarafında.
• Shaping: Limiti aşan trafiği buffer'da bekletip yayar; gecikme ekler ama kaybı azaltır. Genelde çıkış yönünde, ISP'nin CIR değerine uymak için.

Yaygın DSCP değerleri

Ses için hedefler ve konfigürasyon

Tek yön gecikme < 150 ms, jitter < 30 ms, kayıp < %1.

class-map match-any VOICE
 match dscp ef
policy-map WAN-OUT
 class VOICE
  priority percent 20
 class class-default
  fair-queue
interface Gi0/0
 service-policy output WAN-OUT

Trust boundary önemlidir: IP telefonun işaretine güvenilir, PC'nin kendi işaretlediği EF değerine güvenilmez. QoS uçtan uca tutarlı uygulanmalıdır; özellikle WAN çıkışında anlamlıdır.