Sharding ile partitioning arasındaki fark nedir? Shard key nasıl seçilir ve sharding'in maliyetleri nelerdir?

• Partitioning: büyük bir tabloyu aynı veritabanı sunucusu içinde daha küçük parçalara bölmek. Uygulama tek tablo görür.
• Sharding: veriyi farklı sunuculara (shard) dağıtmak; her shard verinin bir alt kümesini tutar. Yatay ölçeklemenin (yazma kapasitesi) yoludur.

Partitioning örneği (PostgreSQL)

CREATE TABLE events (
    id bigint,
    created_at timestamptz NOT NULL,
    payload jsonb
) PARTITION BY RANGE (created_at);

CREATE TABLE events_2026_10 PARTITION OF events
    FOR VALUES FROM ('2026-10-01') TO ('2026-11-01');

Faydaları: sorgular yalnızca ilgili partition'ı tarar (partition pruning), eski veriyi DROP ile anında silmek mümkün olur.

Sharding stratejileri

İyi bir shard key

• Yüksek kardinaliteli ve eşit dağılan (ör. tenant_id, user_id; country değil).
• En sık sorgulara dahil: sorguların çoğu tek shard'a gitmeli.
• Değişmeyen bir değer olmalı.

Maliyetler

• Shard'lar arası JOIN ve transaction pahalı veya imkânsız hale gelir.
• Global unique ID gerekir (UUIDv7, Snowflake ID).
• Yeniden dengeleme (resharding) operasyonel olarak zordur.
• Raporlama için verinin ayrı bir analitik sisteme akıtılması gerekir.

Bu yüzden sharding son çaredir: önce index ve sorgu optimizasyonu, cache, read replica, dikey ölçekleme ve partitioning denenir. Citus, Vitess veya dağıtık SQL veritabanları (CockroachDB, YugabyteDB) sharding'i uygulama kodundan soyutlayabilir.