WSGI ile ASGI arasındaki fark nedir? Gunicorn, Uvicorn ve FastAPI/Django bu yapıda nereye oturur?

WSGI (PEP 3333) ve ASGI, Python web uygulamaları ile web sunucuları arasındaki standart arayüzlerdir. WSGI senkron, ASGI asenkron bir arayüzdür.

# WSGI uygulaması
def app(environ, start_response):
    start_response("200 OK", [("Content-Type", "text/plain")])
    return [b"merhaba"]

# ASGI uygulaması
async def app(scope, receive, send):
    await send({"type": "http.response.start", "status": 200,
                "headers": [(b"content-type", b"text/plain")]})
    await send({"type": "http.response.body", "body": b"merhaba"})

Production'da tipik kurulum

# FastAPI: Uvicorn worker'ları
uvicorn app.main:app --host 0.0.0.0 --port 8000 --workers 4

# Django (WSGI)
gunicorn myproject.wsgi:application --workers 4 --threads 2

Önlerinde genelde Nginx veya bir load balancer TLS sonlandırma ve statik dosya için durur. Kubernetes'te çoğu zaman pod başına tek process çalıştırıp ölçeklemeyi replica sayısıyla yapmak tercih edilir.

Dikkat

ASGI'ye geçmek otomatik hız kazandırmaz. async def endpoint içinde senkron bir DB sürücüsü veya requests kullanırsanız event loop'u bloklarsınız ve tüm istekler bekler. Ya async kütüphaneler (asyncpg, httpx) kullanın ya da FastAPI'de endpoint'i normal def olarak tanımlayın; FastAPI onu thread pool'da çalıştırır.