IEnumerable<T> ile IQueryable<T> arasındaki fark nedir? EF Core'da yanlış kullanım ne gibi sorunlara yol açar?

• `IEnumerable<T>`: bellekteki bir koleksiyon üzerinde çalışır. Lambda'lar Func<T, bool> delegesidir ve uygulama içinde (C# kodu olarak) çalışır.
• `IQueryable<T>`: sorguyu bir expression tree (Expression<Func<T, bool>>) olarak tutar. Provider (EF Core) bu ağacı SQL'e çevirir ve filtreleme veritabanında yapılır.

Klasik hata

// Kötü: önce tüm tablo belleğe çekilir, sonra filtrelenir
IEnumerable<Order> orders = db.Orders;
var recent = orders.Where(o => o.CreatedAt > since).Take(20).ToList();
// SQL: SELECT * FROM Orders   (filtre yok!)

// İyi: filtre ve limit SQL'e gider
IQueryable<Order> q = db.Orders;
var recent2 = q.Where(o => o.CreatedAt > since)
               .OrderByDescending(o => o.CreatedAt)
               .Take(20)
               .ToList();
// SQL: SELECT ... WHERE CreatedAt > @p ORDER BY ... LIMIT 20

Repository metodunuz IEnumerable<T> döndürüyorsa, çağıran taraftaki her Where bellekte çalışır. Aynı şey AsEnumerable() çağrısından sonra da olur.

Diğer notlar

• IQueryable'da SQL'e çevrilemeyen bir C# metodu kullanırsanız EF Core 3.0+ exception fırlatır (eskiden sessizce client-side evaluation yapardı).
• Repository'den IQueryable döndürmek esneklik sağlar ama sorgu mantığını katmanlara dağıtır; birçok ekip bunun yerine spesifik metotlar veya specification pattern kullanır.